Σάββας Μπακιρτζόγλου | Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής
Πρόκειται για μιαν αμυντική κατάργηση της συμβολοποίησης μια «θυσία» μιας κεντρικής λειτουργίας του εαυτού πρωτίστως στην ψύχωση. Είναι μια βαραίνουσα δυσλειτουργία που οδηγεί στην κατάργηση των ορίων Εγώ-Μη Εγώ.
Διαφοροποιημένος οργανισμός υπάρχει μόνο μέσα από τη συμβολοποίηση και την ανάπτυξη συμβόλων. Βασική προϋπόθεση ώστε το υποκείμενο να αποχωριστεί από την ετερότητα είναι να μπορεί να φτειάξει σύμβολα ώστε να μπορεί ν’ αναπαραστήσει την απουσία του αντικειμένου κατά τη ψυχο-διαδρομή της εξατομίκευσής του απ’ αυτό.
Ωστόσο, διαδικασίες αποσυμβολοποίησης δεν παρατηρούνται μόνο στην ψύχωση (σχιζοφρένεια), αλλά και στις σωματοποιήσεις, στα κλινικά πρότυπα της Μηχανιστικής Σκέψης (ή Χρησική Σκέψη) του P.Marty και της Αλεξιθυμίας του Π. Σιφναίου. Αμφότερα τα κλινικά μοντέλα βασίζονται στην άποψη ότι στους ψυχοσωματικούς ασθενείς η λειτουργία της συμβολοποίησης είναι ελλειμματική ωστόσο κατά μίαν έννοια, όπως σημειώνει ο Mέντζος (2008), οι ψυχοσωματικές διαταραχές αποτελούν μια σχετικά ευνοϊκότερη «λύση» από την ψύχωση, γιατί σ’αυτές το Eγώ κατορθώνει να σώσει τη συνοχή του, είναι σα να «γατζώνεται» τρόπον τινά στο σώμα για να μην περιπέσει στο χάος της ψύχωσης.
H ψυχική αναπαράσταση εξαφανίζεται εδώ όπως στις ψυχώσεις, ωστόσο ένα είδος εκπροσώπου-αντιπροσωπείας της παραμένει ή «εξασφαλίζεται» με τη βοήθεια της σωματοποίησης. Γι αυτόν το λόγο, από μιαν τουλάχιστον σκοπιά, θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε τη σωματοποίηση ως άμυνα και συμβιβαστική ικανοποίηση ευνοϊκότερη, συγκριτικά με την ψύχωση: με τη διαμεσολάβηση της σωματοποίησης αποφεύγονται οι απώλειες του εαυτού και της συνοχής του, έτσι ώστε οι λειτουργίες του Εγώ να παραμένουν κατά μεγάλο μέρος κανονικές.
Υπό αυτό το πρίσμα, ο Μέντζος (2008) υποστηρίζει ότι η αλλαγή ή υποκατάσταση μιας ψύχωσης με μια ψυχοσωμάτωση θα σήμαινε μια σχετική βελτίωση της κατάστασης του ασθενούς. Πρόκειται για το θέμα της μετάβασης από το ένα σύνδρομο σε άλλο ή φαινόμενο των εναλλασσόμενων συνδρόμων.
Σχετικό άρθρο:
Μπακιρτζόγλου Σ. «Xρηστική Σκέψη και Σωµατοποίηση»
Πηγές
Μέντζος Στ. (2008). Η σημασία των ενδοψυχικών συγκρούσεων στη δυναμική των ψυχώσεων. Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία της Σχιζοφρένειας. Αθήνα, Καστανιώτης.
Μπακιρτζόγλου Σ. (2003 έως σήμερα). Σημειώσεις Εκπαιδευτικού Προγράμματος Επέκεινα-Ψυχαναλυτική Πράξη.
