Σωματόμορφα ενοχλήματα και ψυχοσωματικές νόσοι: το κορμί είναι ομιλόν, το βουβό σώμα αρρωσταίνει

Description

Το κείμενο πραγματεύεται τη σχέση ψυχής και σώματος  μέσα από κλινικές-ψυχαναλυτικές προσεγγίσεις, επιπροσθέτως καλλιτεχνικές και φιλοσοφικές. Ξεκινώντας από τον κλασικό δυισμό σώματος-ψυχής (Σωκράτης, Καρτέσιος), παρουσιάζεται η σταδιακή μετάβαση προς τις μονιστικές θεωρίες οι οποίες τονίζουν την αλληλεπίδραση και την αδιαχώριστη ενότητα των δύο.

Ο Freud εισάγει την έννοια του Σωματικού Εγώ και των ενορμήσεων ως το όριο ανάμεσα στο ψυχικό και το σωματικό, ενώ, κοντά σε αυτό ο Anzieu αναπτύσσει την έννοια του «Εγώ-Δέρματος». Παράλληλα, ο Lacan με το «στάδιο του καθρέφτη», παρομοίως και άλλοι ψυχαναλυτές, αναδεικνύουν τον ρόλο της εικόνας, της σωματικότητας και της γλώσσας στην ανάπτυξη της ταυτότητας. Η σωματικότητα παρουσιάζεται όχι μόνο ως βιολογική πραγματικότητα αλλά και ως γλωσσικό, καλλιτεχνικό και ψυχολογικό βίωμα.

Στη συνέχεια, το κείμενο εξετάζει με ποιόν τρόπο το σώμα αναπαρίσταται μέσω της τέχνης και μέσω ποιων διεργασιών οι ψυχικές αναπαραστάσεις του ενσωματώνονται στη δημιουργία. Η περίπτωση της Αφροδίτης της Μήλου με τον ακρωτηριασμό της γίνεται σύμβολο της «λατρείας του θραύσματος» και συνδέεται με την ψυχαναλυτική θεωρία της M. Klein ως προς την αμφιθυμία του βρέφους απέναντι στη μητέρα και την ανάγκη επανόρθωσης. Η τέχνη προσεγγίζεται ως απόπειρα ανασυγκρότησης του εσωτερικού κόσμου και αποκατάστασης του χαμένου αντικειμένου αγάπης. Ως εκ τούτου, το σώμα δεν είναι απλώς βιολογικό αλλά επιπροσθέτως χώρος νοηματοδότησης, τραύματος, συμβολισμού και δημιουργίας, όπου το ψυχικό και το σωματικό διαπλέκονται αδιάλλειπτα.

Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εξαιρετική Ψυχοσωματική Σχολή των Παρισίων του Pierre Marty, με προεξάρχουσες τις κλινικές έννοιες της ανακλιτικής/θεμελιακής κατάθλιψης και της χρηστικής ζωής που συντείνουν στην εγκατάσταση σωματοποιήσεων (επίκτητη μόνιμη βλάβη του ιστού ή του οργάνου) με κατ’ εξοχήν παράδειγμα τα αυτοάνοσα νοσήματα.

Το σύνολο της διατριβής διανθίζεται από πληθώρα κλινικών παραδειγμάτων.