Η δική μας Μεγάλη Οθόνη! Σάββας Μπακιρτζόγλου | Ψυχολόγος – Ψυχαναλυτής
Η ταυτότητα της ταινίας
Γερμανοτουρκική δραματική παραγωγή (τουρκικά: Bal) που γυρίστηκε το 2010 σε σκηνοθεσία του τούρκου σκηνοθέτη Semih Kaplanoğlu και σενάριο των Orçun Köksal και Semih Kaplanoğlu.
Είναι μία από τις ταινίες της «Τριλογίας του «Γιουσούφ». Οι δύο ταινίες που συμπληρώνουν την τριλογία είναι Γάλα και το Αυγό. Το Μέλι εξερευνά την παιδική ηλικία του Γιουσούφ, το Γάλα την εφηβεία του Γιουσούφ και το Αυγό την ενηλικίωση και την ώριμη ηλικία του.
Διάρκεια: 154 λεπτά.
Διακρίσεις: Βραβείο της Χρυσής Άρκτου στο 60ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου
Πρωταγωνιστούν:
– Boras Altas: Υποδύεται τον 6χρονο Γιουσούφ, ένα μοναχικό αγόρι που αντιμετωπίζει προβλήματα στην ομιλία και το σχολείο. Έγινε παγκοσμίως γνωστός σε ηλικία 7 ετών ως ο μικρός πρωταγωνιστής της βραβευμένης, ωστόσο σήμερα έχει απομακρυνθεί από τα φώτα της δημοσιότητας και την υποκριτική.
– Erdal Beşikçioğlu: Υποδύεται τον Γιακούπ, τον πατέρα του Γιουσούφ. Καταξιωμένος Τούρκος ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου, ο οποίος από το 2024 υπηρετεί ως Δήμαρχος του Ετιμέσγκουτ (Etimesgut) στην Άγκυρα, εξελεγμένος με το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP
– Tülin Özen: Υποδύεται τη Ζεϊνέπ, τη μητέρα του Γιουσούφ. Μία από τις πιο ταλαντούχες και βραβευμένες ηθοποιούς του τουρκικού θεάτρου, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης. Ενώ σπούδαζε ηλεκτρολόγος μηχανικός στο Πολυτεχνείο της Κωνσταντινούπολης (İTÜ), στράφηκε στην υποκριτική και στη συνέχεια αποφοίτησε από το Τμήμα Θεάτρου της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Yeditepe.
O Σκηνοθέτης της ταινίας
Ο Semih Kaplanoğlu είναι ένας από τους γνωστότερους σκηνοθέτες της σύγχρονης Τουρκικής κινηματογραφίας. Χαρακτηρίζεται από το ιδιαίτερο, ποιητικό και στοχαστικό του ύφος.
Είναι επίσης συγγραφέας και παραγωγός. Έχει γράψει πολλά άρθρα για τις εικαστικές τέχνες και τον κινηματογράφο τα οποία έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες και έχουν δημοσιευτεί σε εφημερίδες
Γεννήθηκε το 1963 στη Σμύρνη της Τουρκίας. Σπούδασε κινηματογράφο και τηλεόραση στο Πανεπιστήμιο Dokuz Eylül της Σμύρνης. Ξεκίνησε ως κειμενογράφος σε διαφημιστικές εταιρείες και στη συνέχεια εργάστηκε ως βοηθός εικονολήπτη σε ντοκιμαντέρ.
Τη δεκαετία του ’90 έγραψε και σκηνοθέτησε τη δημοφιλή δραματική σειρά Şehnaz Tango (52 επεισόδια). Η πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία ήταν το Away From Home (2001), η οποία του χάρισε το βραβείο Καλύτερου Σκηνοθέτη στο Φεστιβάλ της Σιγκαπούρης. Με τη δεύτερη ταινία του, Angel’s Fall (2005), συμμετείχε στο Forum της Berlinale και απέσπασε βραβεία σε διεθνή φεστιβάλ.
Η Τριλογία του Γιουσούφ (2007-2010) αποτελεί το σημαντικότερο έργο του, με το οποίο καθιερώθηκε παγκοσμίως.
Συνέχισε με την ασπρόμαυρη δυστοπική ταινία Σπόρος (Grain, 2017), που κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο στο Φεστιβάλ του Τόκιο, και την «Τριλογία της Δέσμευσης» (Commitment Trilogy), με ταινίες όπως το Commitment Hasan (2021).
Από το 1987 έως το 2003 έγραψε πολυάριθμα άρθρα για τις πλαστικές τέχνες και τον κινηματογράφο, ενώ είχε και δική του στήλη στην εφημερίδα Radikal. Είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου και έχει διατελέσει μέλος κριτικών επιτροπών σε μεγάλα φεστιβάλ, όπως των Καννών. Είναι παντρεμένος με τη δημοσιογράφο και σεναριογράφο Leyla İpekçi.
Ανάλυση
Πρόκειται για μια ελεγειακή, ποιητική και σιωπηλή καταγραφή της παιδικής ηλικίας και της απώλειας της αθωότητας. Σε πρώτο πλάνο η οδυνηρή ενηλικίωση, η αναζήτηση της πατρικής φιγούρας και η σύνδεση του ανθρώπου με τη φύση, με ελάχιστους διαλόγους και έντονη χρήση φυσικών ήχων. H ταινία εστιάζει στην ηλικία των έξι ετών και αποτελεί έναν αργόσυρτο στοχασμό, ένα συγκλονιστικό έργο τέχνης που αποτυπώνει τη μελαγχολία της παιδικής ηλικίας.
Η πλοκή διαδραματίζεται στα πυκνά δάση της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας στην Τουρκία, όπου ο Γιουσούφ ζει με τους γονείς του, τη Ζεχρά και τον Γιακούπ.
Ο Γιουσούφ λατρεύει τον πατέρα του ο οποίος είναι μελισσοκόμος. Είναι ένας άνθρωπος ήσυχος, που εργάζεται τοποθετώντας κυψέλες ψηλά στα δέντρα για να συλλέξει αγνό μέλι. Ο Γιουσούφ τον συνοδεύει, μαθαίνοντας τα μυστικά του δάσους, ενώ ο πατέρας τον ενθαρρύνει να μιλάει (ο μικρός τραυλίζει όταν καλείται να διαβάσει στο σχολείο).
Όταν οι μέλισσες εξαφανίζονται μυστηριωδώς, ο πατέρας αναγκάζεται να πάει πιο βαθιά στο δάσος για να βρει νέες θέσεις για τις κυψέλες. Ο Γιουσούφ περιμένει την επιστροφή του, αλλά εκείνος δεν γυρίζει ποτέ καθώς έχει πέσει από ένα δέντρο ( ένα “παράξενο ατύχημα”).
Μετά την εξαφάνιση του πατέρα, ο Γιουσούφ και η μητέρα του έρχονται αντιμέτωποι με τη φτώχεια και την έλλειψη προστασίας. Ο μικρός μέσα στην απόλυτη σιωπή του (η ταινία έχει ελάχιστους διαλόγους), ξεκινά την αναζήτηση: μπαίνει μόνος στο δάσος, προσπαθώντας να κατανοήσει τον θάνατο και να (ξανα) βρει τον πατέρα του.
Η ταινία δεν προσφέρει μια συμβατική δραματική κορύφωση, αλλά κλείνει με μια αίσθηση απαρτίωσης της τραγωδίας: ο Γιουσούφ, έχοντας βιώσει τη σκληρότητα της φύσης, καταλήγει να κοιτάζει ψηλά στα δέντρα, αποδεχόμενος εν τέλει την απουσία του πατέρα του.
Το έργο εστιάζει στον ψυχισμό ενός παιδιού που βιώνει την πρώτη επαφή με την απώλεια και την ανάγκη για εξατομίκευση: ο μικρός μοιάζει να βλέπει τον κόσμο μόνο μέσα από τον πατέρα του. Ο πατέρας είναι το σημείο αναφοράς, η ασφάλεια: ο τραυλισμός του μικρού στο σχολείο (ένα περιβάλλον που απαιτεί κοινωνικοποίηση και απομάκρυνση-έξοδο από την οικογένεια) φαίνεται να καταδεικνύει την αδυναμία του να επικοινωνήσει χωρίς την παρουσία του πατέρα. Η εξαφάνιση του πατέρα αντιπροσωπεύει τη ριζική απώλεια του παιδικού αντικειμένου αγάπης στο οποίο επενδύει σε αυτήν τη φάση της ψυχοσεξουαλικής του εξέλιξης. Ο Γιουσούφ, στην προσπάθειά του να διαχειριστεί το πένθος, μπαίνει στο δάσος (στο ασυνείδητο), προσπαθώντας να “βρει” τον πατέρα του, να τον εσωτερικεύσει έτσι ώστε η εξωτερική-φυσική του απουσία να μετασχηματιστεί σε ψυχική παρουσία εντός του.
Το μέλι θα μπορούσε να αναπαριστά τη γλυκύτητα της παιδικής ηλικίας, αλλά και το άχθος της ζωής, ενώ το δάσος μοιάζει να παραπέμπει στο άγνωστο, το επικίνδυνο, επιπροσθέτως τον τόπο όπου το παιδί χρειάζεται να περιπλανηθεί ώστε να γίνει άντρας: είναι το άνοιγμά του στον «κόσμο των αντικειμένων».
Το τραύλισμα παραπέμπει μάλλον στην (οικουμενική) διαπάλη-σύγκρουση ανάμεσα στον εσωτερικό κόσμο του παιδιού και την εξωτερική πραγματικότητα. Τέλος, η ικανότητα του Γιουσούφ να βρει το μέλι και να συνδεθεί με τη φύση (αφού ο πατέρας δεν είναι πια εκεί) θα μπορούσε να υποδηλώνει την ωριμότητα, την αφομοίωση της επιτακτικής ανάγκης να σταθεί στα πόδια του και να προχωρήσει, μετασχηματίζοντας το “μέλι” (τη γλυκιά ανάμνηση) σε τροφή για την επιβίωση.
Ενώ ο μικρός Γιουσούφ γυρεύει την προσοχή της μητέρας (οιδιποδειακή επιθυμία)- π.χ. πίνει το γάλα που η μητέρα προορίζει για τον πατέρα- προεξάρχει η βαθιά του σύνδεση με τον πατέρα: η προδιάθεσή του να γίνει μελισσοκόμος καταδεικνύει την εξελικτική διαδικασία ομοίωσης μαζί του (ταύτιση).
