Η Αντιμεταβίβαση του αναλυτού ως σύμπτωμα

Σάββας Μπακιρτζόγλου | Ψυχολόγος – Ψυχαναλυτής

Ή τι παθαίνει ο αναλυτής-θεραπευτής στη συνάντησή του με τον αναλυόμενο-θεραπευόμενο

Η αφορμή, το κίνητρο την εποπτεία των ασθενών μας (ατομική ή ομαδική), είναι η αποκόμιση «εργαλείων» ψυχοθεραπευτικής εργασίας. Ωστόσο συχνά είναι πιθανόν, πρωτογενώς, το λανθάνον κίνητρο του συλλογικού μας μοιράσματός στην ομαδική εποπτεία, να μην είναι ο ασθενής μας αλλά εμείς οι ίδιοι οι θεραπευτές οι οποίοι ενίοτε «παθαίνουμε» όταν το ασυνείδητο αίτημα των ασθενών μας «ακουμπάει», έστω ακροθιγώς, σε δικές μας ανεπεξέργαστες περιοχές, σε ατομικά και ιδιωτικά «αχαρτογράφητα νερά». Τότε έχουμε την αίσθηση ότι βραχυκυκλώνουμε, ότι κάτι δε γίνεται, κάτι δεν προχωράει, κάτι σταματάει, σα να μην ξέρουμε που πηγαίνουμε και τότε μπορεί να διατυπώνουμε το ερώτημα, αν βοηθάμε πραγματικά τον ασθενή μας. Αυτό συμβαίνει όταν αντί να «παρουσιαζόμαστε» (όπως σημειώνει ο Winnicott), αντί να παθητικοποιούμαστε και να παλινδρομούμε μαζί του, αντί να είμαστε διαθέσιμοι να συναντηθούμε με τον θεραπεόμενό μας, επιστρατεύουμε αμυντικές λειτουργίες, μπαίνοντας σε αδρανή κατάσταση «ασφαλούς λειτουργίας». Ακόμα περισσότερο, όταν το αρνητικό αντιμεταβιβαστικό βίωμα προσκρούει στην υφέρπουσα ανάγκη επανόρθωσης του αναλυτού: ο τελευταίος (κατά Klein) βλέπει στον αναλυόμενό του φαντασιακά έναν λαβωμένο άνθρωπο από σφάλμα αυτού του ιδίου (του αναλυτού), το οποίο θα είχε προξενήσει στον ασθενή του «εκεί και τότε». Υπό συνθήκες αντιμεταβιβαστικού βραχυκυκλώματος ο αναλυτής όχι μόνο έχει την αίσθηση ότι δεν τον βοηθάει τον ασθενή του αλλά, ακόμα περισσότερο, εξαιτίας της «ανεπάρκειάς» του, χάνει την ευκαιρία να αποκαταστήσει στον ασθενή του την βλάβη την οποίαν του «προξένησε» κάποτε. Είναι τότε που η αντιμεταβίβαση μοιάζει να γίνεται οδύνη, σύμπτωμα και πάθημα, που γυρεύει την ίαση του εν μέσω της ομήγυρης των «ομοιοπαθούντων».

ΣΧΕΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ