Description
Στις σελίδες οι οποίες απαρτίζουν τη διατριβή μας περί του Ναρκισσισμού, παρουσιάζουμε την έννοια σε όλο το εύρος της κανονικότητας και της παθολογίας της. Ξεκινώντας από το μυθολογικό υπόβαθρο και την ιστορική της διαδρομή ανασκοπούμε το κλινικό και ψυχαναλυτικό περιεχόμενο της φροϋδικής έννοιας εξετάζοντάς την ως ένα καταρχάς νευραλγικό στάδιο της ψυχοσεξουαλικής εξέλιξης και διασαφηνίζοντας όλο το φάσμα της έννοιας από τις φάσεις που προηγούνται της εγκατάστασής του ναρκισσισμού (αυτοερωτισμός), έως την μετεξέλιξή του στο Ιδεώδες Εγώ. Πλήθος κλινικών παραδειγμάτων και προεκτάσεων πλαισιώνουν το κείμενο, όπως ο συσχετισμός του ναρκισσισμού με την υποχονδρία, η σύνδεσή του τη μελαγχολία, η σχέση του ναρκισσιστικού πλήγματος με τη στοματική βία κλπ.
Το παρόν δοκίμιο προτείνεται και προφέρεται ως το ιδανικό ανάγνωσμα-εγχειρίδιο για την εννοιολογική «αποσυμπύκνωση» του μηνημειώδους φροϋδικού έργου «On Narcissism: An Introduction» το οποίο εκδόθηκε μεταξύ 1914-1916.
1. O ΜΥΘΟΣ
Ναρκισσισμός: Πρόκειται για την αγάπη η οποία στρέφεται προς στην εικόνα
εαυτού του υποκειμένου. Η ονομασία παραπέμπει στον Νάρκισσο και στους
σχετικούς με αυτόν μύθους. Κατά την ελληνική μυθολογία επρόκειτο για έναν
ωραιότατο νέο Βοιωτό, ο οποίος ήταν υιός του θεού Κηφισού, προστάτου του
ομώνυμου ποταμού, και της νύμφης Λειριώτης. Οι περί του ναρκίσσου παραδόσεις
αφθονούν:
- Καθήμενος στην όχθη κάποιας πηγής είδε την εικόνα του στα ύδατα της και τόσο
συναρπάστηκε απ’ αυτήν ώστε θέλησε να την συλλάβει βυθίζοντας τον βραχίονα
του μέσα στα νερά της πηγής. Επειδή, βεβαίως, δεν το κατόρθωσε παρέμεινε εκεί
στη θέση του ν ’αυτοθαυμάζεται. Στο τέλος έπαθε μαρασμό και πέθανε. Στη θέση
του λίγο αργότερα φύτρωσε το ομώνυμο λουλούδι, σύμβολο της φθοράς και των
χθόνιων θεοτήτων.
- Αδιαφόρησε για τον έρωτα του νεαρού Αμεινίου και έτσι τον ώθησε στην
αυτοκτονία. Η Νέμεσις τον τιμώρησε για την σκληρότητα του υποκινώντας τον να
δει την εικόνα του μέσα σε μια πηγή, να την ερωτευτεί και να πεθάνει τελικά από
τον ανικανοποίητο προς εαυτήν ερωτά του.
- Ερωτεύτηκε την επίσης εκπάγλου καλλονής δίδυμη αδελφή του, η οποία πέθανε.
Δεν βρήκε παρηγοριά στη δυστυχία του παρά μόνο βλέποντας την εικόνα του στο
νερό μιας πηγής στις Θεσπιές στη Βοιωτία. Είναι στη θέση αυτήν όπου πέθανε
τελικά από εξάντληση.
- Απασχολημένος να θαυμάζει, στις όχθες ενός ποταμού, την εικόνα του μέσα στα
νερά του δεν έδινε καμία προσοχή στον έρωτα της νύμφης Ηχούς, η οποία διαρκώς
τον καλούσε. Τελικά από την Ηχώ απέμεινε μόνο η φωνή η οποία διαρκώς
εξασθενούσε έτσι ώστε ν ’ακούγονται μόνο οι τελευταίες συλλαβές των όσο έλεγε.
Η Νέμεσις τιμώρησε τον Νάρκισσο, μετά από παρακλήσεις της Ηχούς, ως εξής: κατά
την διάρκεια ενός κυνηγιού ο Νάρκισσος έκανε στάση κοντά σε μια πηγή με
γάργαρα νερά. Θαμπώθηκε από την αντανάκλαση του προσώπου του νομίζοντας
ότι βλέπει κάποιο άλλο και, μαγεμένος, δεν κατάφερε να ξεκολλήσει το βλέμμα του
απ’ αυτό το πρόσωπο, το οποίο ήταν το δικό του. Βούτηξε τότε τα μπράτσα του
μέσα στο νερό για να αρπάξει αυτό το πρόσωπο το οποίο συνέχεια του «ξέφευγε».
Βασανισμένος απ’ αυτόν τον ανεκπλήρωτο έρωτα, έκλαψε γοερά και κατέληξε να
συνειδητοποιήσει ότι ήταν αυτός ο ίδιος το αντικείμενο της αγάπης του. Θέλησε
τότε να ξεχωρίσει από τον ίδιο του τον εαυτό και αυτοτραυματίστηκε μέχρι σημείου
αιμορραγίας, πριν αποχαιρετήσει τον μοιραίο καθρέφτη και παραδώσει την ψυχή
του. Σε ένδειξη πένθους οι αδελφές του, οι Δρυάδες και οι Ναϊάδες, έκοψαν τα
μαλλιά τους. Παρατήρησαν τότε ότι το σώμα του μεταμορφώθηκε σε λουλούδι.
Πρόκειται εδώ για τη γνωστότερη και πλέον διαδεδομένη από τις περί Ναρκίσσου
παραδόσεις, η οποία μας δόθηκε από τον Οβίδιο στο έργο του «Μεταμορφώσεις»
(iii, 342).
Συνεχίστε την ανάγνωση αγοράζοντας το σύνολο του κειμένου από την ψυχαναλυτική μας βιβλιοθήκη.
Αριθμός Σελίδων: 45
Σάββας Μπακιρτζόγλου | Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής
