Ταυτίσεις – Η διαδικασία ομοιώσεως

Περιγραφή

Το κείμενο πραγματεύεται την έννοια των ταυτίσεων ως βασικού μηχανισμού συγκρότησης του Εγώ και της ψυχικής ζωής (η ψυχή προέρχεται από τις ταυτίσεις με τις ψυχές των γονιών). Στα αρχικά στάδια ανάπτυξης, το παιδί λειτουργεί μέσα από αυτοερωτικές και ναρκισσιστικές λιβιδινικές επενδύσεις, οι οποίες σταδιακά οδηγούν στη δόμηση του Εγώ και στη δυνατότητα εσωτερίκευσης των αντικειμένων.

Ο Freud όρισε την ταύτιση ως διαδικασία μέσω της οποίας το άτομο αφομοιώνει χαρακτηριστικά του άλλου και μεταβάλλεται σύμφωνα με αυτά. Οι πρωτογενείς ταυτίσεις εκδηλώνονται στη συμβιωτική σχέση με τη μητέρα, όπου απουσιάζει η διαφοροποίηση Εγώ – αντικειμένου, ενώ οι δευτερογενείς στηρίζονται σε ενδοβολές και επιλεκτικές εσωτερικεύσεις που εμπλουτίζουν τον ψυχισμό. Μέσα από αυτήν τη δυναμική το παιδί μαθαίνει να ενδοβάλει τη φροντίδα, τους κανόνες και τις λειτουργίες των γονέων, γεγονός που οδηγεί στη διαμόρφωση του Υπερεγώ και στη ρύθμιση των σχέσεων με την πραγματικότητα.

Κεντρικό ρόλο διαδραματίζουν οι μητρικές λειτουργίες της επαγρύπνησης (Winnicott) και της ονειροπόλησης (Bion), καθώς και η δυνατότητα του υποκειμένου να μετασχηματίζει τις εμπειρίες απουσίας σε εσωτερικές αναπαραστάσεις, διαδικασία η οποία προάγει τις δευτερογενείς ταυτίσεις οδηγώντας εν τέλει προς την αυτονομία-εξατομίκευση του οργανισμού. Οι αποτυχίες αυτών των διαδικασιών οδηγούν είτε σε συγχωνευτικού τύπου σχέσεις, είτε σε αδυναμία εσωτερίκευσης με συνέπεια την εγκατάσταση νευρώσεων ή και ψυχώσεων. Έμφαση δίνεται στον καθοριστικό ρόλο των οιδιπόδειων ταυτίσεων, οι οποίες μέσα από τη σχέση με τον πατέρα και τη μητέρα διαμορφώνουν την ψυχοσεξουαλική εξέλιξη και τη δυνατότητα ανάπτυξης ώριμων αντικειμενοτρόπων σχέσεων.

Το συνολικό εγχείρημα πλαισιώνεται από πληθώρα κλινικών παραδειγμάτων (περιπτώσεις σε θεραπεία).