Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση
Σάββας Μπακιρτζόγλου | Ψυχολόγος – Ψυχαναλυτής
H Chasseguet- Smirgel υποστηρίζει ότι αν ο κόλπος του κοριτσιού δεν γίνεται αισθητός στην πρώιμη παιδική ηλικία, αυτό οφείλεται σε ένα είδος γυναικείας ενοχής, την οποίαν ονομάζει ενοχή της ενσωμάτωσης (incorporation guilt), σχετική με την γυναικεία φαντασία επανάκτησης του ελλείποντος (σε αυτήν) πέους. Το κοριτσάκι μπορεί να επιχειρήσει να γίνει ο φαλλός διαμέσου της αισθητικής και τoυ καλλωπισμού, μπορεί όμως ακόμα φαντασιακά να ενσωματώσει το πέος, να το κρατήσει μέσα της, και να το επανακτήσει διαμέσου της γέννησης ενός παιδιού. Ήδη ο Freud θεωρούσε την γυναικεία σεξουαλικότητα ως «καννιβαλική» και κατανοούσε την συγχωνευτική τάση της μητέρας με το παιδί της ως την δυσκολία αποχωρισμού από το παιδί της, επενδεδυμένο εν είδει φαλλού.
Πιο συγκεκρμένα, η Chasseguet- Smirgel διατείνεται ότι καθώς το κορίτσι μετακινείται και κατευθύνεται από την μητέρα στον πατέρα (αλλαγή αντικειμένου), οφείλει να απωθήσει τα εχθρικά της ένστικτα απέναντί του, μια επιθετικότητα η οποία ούτως ή άλλως είναι πηγή ενοχής. Είναι για αυτόν ακριβώς τον λόγο που συχνά οι γυναίκες δυσκολεύονται να επικρατήσουν σε πεδία τα οποία έχουν ασυνείδητη ανδρική-φαλλική σημασία, επειδή η κατάκτησή τους βιώνεται ως ευνουχισμός του πατέρα. Κατά την συνουσία, η γυναίκα ενσωματώνει το ανδρικό πέος. Μολονότι πρόκειται για μια μερική και προσωρινή κατοχή οι γυναίκες επιθυμούν στη φαντασία τους την μόνιμη σύλληψη του οργάνου, όπως άλλωστε σημειώνει και ο Freud (1924).
H Chasseguet- Smirgel σημειώνει σε ποιο βαθμό μπορεί να προκύπτουν προβλήματα εξαιτίας αυτής της ενοχής λόγω της οιδιπόδειας επιθυμίας της γυναίκας να καταβροχθίσει το πατρικό πέος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η σεξουαλική ευχαρίστηση περιορίζεται μόνο στην κλειτορίδα. Αυτό το ιδιαίτερο πρόβλημα σχετίζεται, κατά την συγγραφέα, με την ενοχή της ενσωμάτωσης η οποία απαγορεύει την επένδυση του κόλπου, το όργανο της καταβρόχθισης. Η επένδυση τότε μετατοπίζεται σε ένα εξωτερικό όργανο, στην κλειτορίδα.
Κάποιες περιπτώσεις γυναικείας ομοφυλοφιλίας μπορεί να αποτελούν άμυνα στην σύγκρουση οφειλόμενη στη επιθυμία ενσωμάτωσης. Μια ασθενής που υπέφερε από δυσπαρευνία (επώδυνη σεξουαλική επαφή), εμφάνιζε μια έλλειψη κολπικής συστολής (το αντίθετο του vaginismus) κατά την συνουσία.
Αυτές oι ασθενείς συνήθως θεωρούν ότι το πρόβλημά τους οφείλεται σε ανατομικά αίτια αλλά είναι μόνο όταν τα συμπτώματα αρχίζουν να αποδράμουν στη διάρκεια της θεραπείας, που δύνανται να συνειδητοποιούν τον ψυχογενή τους χαρακτήρα. Η Chasseguet- Smirgel φτάνει να συνδέει την υπολειπόμενη θέση της γυναίκας στον
πολιτισμό και την κοινωνία με την επιθυμία ενσωμάτωσης Αναφέρεται στην οιδιπόδεια ενοχή που σχετίζεται με την πρόθεσή της να ξεπεράσει την μαμά της αλλά και στην ενοχή απέναντι στον πατέρα με συνέπειες στον επαγγελματικό και κοινωνικό τομέα.
Η συγγραφέας βρήκε σε ασθενείς αμφοτέρων των φύλων που υπέφεραν από χρόνιες κεφαλαλγίες, σύνδεση των συμπτωμάτων τους με την ενοχή που αφορούσε στο ξεπέρασμα των γονιών τους σε διανοητικό επίπεδο, ειδικότερα στο ξεπέρασμα του πατέρα. Σε αυτήν την περίπτωση οι πονοκέφαλοι των ασθενών νοηματοδοτούνταν ως αυτο-ακρωτηριασμοί των διανοητικών τους δυνατοτήτων. Και στα δύο φύλα, η διανοητική δραστηριότητα αναπαριστά την κατοχή του πέους. Στα κορίτσια αυτό σημαίνει ότι κατέχουν το πατρικό πέος το οποίο, τοιουτοτρόπως, αφαίρεσαν από την μητέρα (το οιδιπόδειο δράμα). Επιπροσθέτως, κατέχοντάς το, ευνούχισαν τον πατέρα.
Πηγή: Σ.Μπακιρτζόγλου «Σύγχρονες Απόψεις για τη Γυναικεία Σεξουαλικότητα: “Το αίνιγμα της απόρριψης του γυναικείου”
